خسارت جنگ به مسجد جامع عباسی اصفهان
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان از تشدید انحراف یکی از ستونهای زیر گنبدخانه مسجد جامع عباسی واقع در میدان نقش جهان خبر داد.
به گفته کارشناسان سازه، ستونهای شبستان مسجد جامع عباسی اصفهان پیشتر بر اثر فرونشست نامتقارن، هفت سانتی متر به سمت جنوب و پنج سانتی متر به سمت شرق کج شده اند، شرایطی که میتواند وضعیت گنبد را متزلزل کند و حالا خبرها حاکی از انحراف یکی از ستونهای زیر گنبد عظیم این بنای دوره صفوی است.
به گزارش ایرنا، امیر کرمزاده درباره آخرین ارزیابیها از مسجد جامع عباسی افزود: یکی از ستونهای زیر گنبد این مسجد حدود ۱.۵ تا ۲ سانتیمتر انحراف پیدا کرده است. البته علت این انحراف صرفاً موج انفجار نیست و فرونشست زمین نیز پیشتر نقش داشته است.
وی با اشاره به تأثیر موج انفجار بر مجموعه جهانی میدان نقش جهان افزود: در مسجد جامع عباسی و عمارت عالیقاپو، وضعیت بهویژه در بخش تزیینات نگران کننده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان اظهار داشت: علاوه بر یکی از ستونهای مسجد جامع عباسی، ۲ ستون در عمارت عالیقاپو دچار آسیب و ترکخوردگی هستند. این ستونها پیش از این تحتتأثیر فرونشست نیز دچار ضعف شده بودند اما موج انفجار موجب پیشروی ترکها شده است.
کرم زاده همچنین به وضعیت مجموعه تاریخی و ثبت جهانی چهلستون اشاره کرد و گفت: در این مجموعه نیز یکی از ستونهای میانی دچار انحراف شده است. این انحراف در بازدیدهای اخیر با چشم قابل مشاهده بود اما نیاز به بررسیهای دقیقتر دارد.
کرمزاده تصریح کرد: آسیبهای بناهای تاریخی با توجه به ماهیت مصالح سنتی آنها به طور معمول بلافاصله آشکار نمیشوند و با گذشت زمان نمایان میشوند.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان تأکید کرد: برای تثبیت و مرمت بناها نیازمند تجهیزات پیشرفته هستیم؛ از جمله دستگاههای لرزهنگاری و تجهیزات تخصصی برای تثبیت کاشیها، شست و شوی علمی سطوح و ارزیابیهای دقیق سازهای. این دستگاهها علاوه بر موضوع انفجار، در بررسی و پایش فرونشست نیز کاربرد خواهند داشت.
به گفته کرمزاده، اقدامات مطالعاتی و پژوهشی اولیه آغاز شده و برنامهریزی برای مرمت اضطراری و تثبیت بناها در دستور کار است تا از پیشروی آسیبها جلوگیری شود.
پیشتر یک متخصص سازه گفته بود ارتعاشات ناشی از انفجارهای حملات ائتلاف آمریکا و اسرائیل در مجاورت میدان نقش جهان، در صورت آسیب وارد کردن به ستونهای مسجد جامع عباسی، گنبد این اثر تاریخی را با صدمات بیشتر و حتی ناپایداری مواجه میکند.
به گفته بهرام نادی سازههای با سقف گنبدی، به دلیل توزیع تنشهای ترکیبی (عمودی و افقی) بر دیوارها، نسبت به ارتعاشات شدید حساسترند و این نوع توزیع تنش میتواند باعث ایجاد حرکات در دیوارها و در نهایت آسیب به گنبد شود.
وی تصریح کرده بود که سازه مسجد جامع عباسی، گنبد بزرگی دارد که بر اثر نیروی افقی وارد از آن به صحن شرقی و غربی، ستونها دچار انحراف هستند و حالا ارتعاشات ناشی از انفجارهای حملات اخیر و در جوار میدان نقشجهان میتواند آسیبپذیری این ستونها را بسیار شدیدتر کند.
به گفته این متخصص ژئوتکنیک، آسیبپذیری ستونهای مسجد جامع عباسی از نوع ترد و شکننده است و اگر دچار صدمات بیشتر شوند، ناحیه وسیعی از سقف گنبدی شکل را دچار ناپایداری و حتی فروپاشی خواهند کرد.
او تاکید کرده بود که پایش چند ماهه و مداوم مسجد جامع عباسی ضروری است؛ زیرا سازه آن هم تحت تنشهای فرونشستی و هم در جریان جنگ چهل روزه تحت تأثیر ارتعاشات ناشی از انفجارها و بمبارانها قرار داشته اند.
