چهار سناریو برای بازگشایی بورس؛ قفل تالار شیشهای چه زمانی شکسته میشود؟
بازار سرمایه پس از پایان مذاکرات صلح در پاکستان چه سرنوشتی خواهد داشت و بهترین استراتژی سهامداران در صورت بازگشایی بازار چیست
فرارو- بازار سرمایه، ترسوترین بازار دنیاست و به همین دلیل وقتی چهل و سه روز پیش شیپور جنگ بهصدا درآمد فعالیت بورس بلافاصله به حال تعلیق درآمد.
به گزارش فرارو؛ شاخص بورس روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴، عدد سه میلیون و ۷۱۳ هزار و ۹۵۰ واحد را نشان میداد و از همان زمان به خواب مصنوعی اجباری فرو رفت. حتی روز شنبه ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ هم که اخبار رسیدن تیمهای مذاکرهکننده به پاکستان و تلاش برای دستیابی به توافقات احتمالی تیتر اول خبرگزاریهاست، هنوز سرنوشت بورس مشخص نیست و بیش از ۵۰ میلیون سهامدار مشتاقانه میخواهند بدانند بالاخره چه میشود؟ رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در آخرین اظهارنظر رسمی خود که پیش از اعلام آتشبس موقت انجام شده، چهار سناریو را برای فعالیت بازار سرمایه محتمل میداند.
وضعیت شاخص بورس و شاخص هموزن در آستانه بازگشایی
پیش از آنکه به سراغ سناریوها برویم باید بدانیم کجا ایستادهایم. شاخص کل در ارتفاع ۳.۷ میلیون واحدی متوقف شده است. این یعنی پیش از اینکه ترمز بازار کشیده شود، غولهای بورسی (فولادیها، پتروشیمیها و پالایشیها) در اوج قیمتهای نسبی خود قرار داشتند. از سوی دیگر، شاخص کل هموزن که دماسنجی دقیقتر برای شرکتهای کوچک و متوسط است، روی پله ۹۵۲ هزار واحدی ایستاده بود.
این فاصله نشان میدهد اگر بازار امروز باز شود، فشار فروش یا خرید در کدام بخشها بیشتر خواهد بود. در واقع ما با بازاری روبرو هستیم که انرژی زیادی را در پشت سد تعلیق ذخیره کرده است. منتها مشخص نیست این انرژی مایل است خود را در نقش یک سقوط آزاد نشان دهد یا در قالب جهشی بلند صعودی!
پیشبینی بورس در سناریوی اول؛ تداوم تعلیق و کوچ نقدینگی به صندوقهای طلا
اولین سناریویی که مطرح شده ادامه شرایط فعلی است. یعنی بازار اصلی (سهام) همچنان بسته بماند و فقط صندوقهای سرمایهگذاری (مانند صندوقهای طلا یا درآمد ثابت) فعالیت کنند.
چرا متولیان بازار بر ادامه تعلیق اصرار دارند؟
در شرایطی که هنوز آتشبس قطعی نشده است، متولیان بازار نقدشوندگی را فدای امنیت میکنند. آنها نمیخواهند با بازگشایی عجولانه، شاهد سقوط سنگین شاخص کل از کانال ۳.۷ میلیون واحدی باشند.
تحلیل اثر تعلیق بر سبد سهامداران خرد
در این حالت، پول در بازار رسوب میکند. نقدینگی به سمت صندوقهای طلا کوچ میکند چون طلا همیشه در جنگ بهعنوان پناهگاه امن شناخته میشود. برای سهامداران خرد که مستقیم سهم خریدهاند، این سناریو یعنی تداوم بلوکه شدن پول. شاخص کل در این وضعیت عملاً وجود خارجی ندارد و فقط عددی است که در تابلو حکاکی شده است.
بدترین سناریو برای سرمایهگذاری در جنگ؛ احتمال خاموشی کامل معاملات بورس
اگر جرقههای صلح در پاکستان به نتیجه نرسد و درگیریها تشدید شود، سناریوی دوم روی میز میآید که رئیس سازمان بورس از آن بهعنوان توقف کلیه معاملات، حتی در صندوقها یاد کرده است.
وقتی ترمز اضطراری بازار سرمایه کشیده میشود
این سناریو زمانی رخ میدهد که حد ریسکهای سیستماتیک به ۱۰۰ درصد برسد. سازمان بورس در این حالت برای جلوگیری از نابودی کامل ارزش داراییها و جلوگیری از فروشهای هیجانی ناشی از ترس سهامداران، بازار را از اتاق کنترل خاموش خواهد کرد.
پیامد اقتصادی خروج بورس از چرخه معاملات
اگر این اتفاق بیفتد، بازار سرمایه عملاً از چرخه اقتصاد خارج میشود. این پرهزینهترین سناریو برای اعتماد میانمدت سهامداران است. شاخص هموزن که نشاندهنده بدنه اصلی بازار است، در چنین شرایطی بیشترین آسیب روانی را میبیند چون سهامداران شرکتهای کوچک راهی برای خروج از بازار ندارند و ارزش داراییشان تحت تاثیر تورم ناشی از جنگ قرار میگیرد.
متولیان بازار در شرایطی که هنوز آتشبس قطعی نشده، اصرار دارند نقدشوندگی را فدای امنیت کنند و مانع سقوط سنگین شاخص شوند
سناریوی صلح و رویای سبز؛ بورس چه زمانی بازگشایی میشود؟
دستیابی به یک توافق کتبی و معتبر که پایان درگیریها را اعلام کند، دقیقاً همان چیزی است که همه مشتاقانه منتظرش هستند. بورس در این صورت با چهرهای متفاوت به میدان بازمیگردد.
جهش شاخص کل یا سقوط بر اثر عطش نقدشوندگی؟
بسیاری فکر میکنند به محض بازگشایی بورس پس از صلح، بازار سبزپوش میشود اما حقیقت پیچیدهتر از این حرفها است. بله شاید در میانمدت شاخص کل به راحتی بتواند سقف ۳.۷ میلیونی را بشکند و به سمت ۴ میلیون واحد حرکت کند ولی در روزهای اول، باید با «عطش نقدشوندگی» دستوپنجه نرم کنیم.
بسیاری از سهامداران که در بیش از ۴۳ روز گذشته نیازمند پول بودهاند، به محض بازگشایی در نقش فروشنده ظاهر میشوند. در عین حال چون سایه جنگ کنار رفته، خریداران بزرگ و حقوقیها با قدرت وارد میشوند تا به جمعآوری سهام ارزان بپردازند. شاخص هموزن در این سناریو میتواند پیشتاز باشد و عقبماندگی خود را جبران کند.
تطبیق قیمت سهام با نرخ دلار در دوران پساجنگ
فراموش نکنیم روند کلی بازار ارز همچنان صعودی است، پس وقتی صلح برقرار میشود بورس بهعنوان بازاری که جامانده، دست به هر کاری میزند تا خود را با قیمتهای جدید دلار و داراییها تطبیق دهد. اینجاست که شاخص کل میتواند رکوردهای جدیدی را ثبت کند.
سناریوی واقعگرایانه؛ بازگشایی گامبهگام با دامنه نوسان محدود
رئیس سازمان بورس همچنین از احتمال بازگشایی گامبهگام در صورت حصول آتشبس بدون توافق کتبی سخن گفته است. شاید این سناریو محتملترین مسیر برای روزهای پیش رو به نظر برسد و در موقعیتی قرار بگیریم که نه صلح کامل برقرار است و نه جنگ تمامعیاری در پیش داشته باشیم.
مدیریت هیجان با محدود کردن دامنه نوسان
بورس در این حالت احتمالاً با دامنه نوسان بسیار محدود (مثلاً یک یا دو درصد) باز میشود. منطق چنین تصمیمی بر اساس تخلیه هیجان بازار استوار است تا شاخص دچار سقوط آزاد نشود.
استراتژی سهامداران در زمان بازگشایی تدریجی
معاملهگران حرفهای در این سناریو دست به ماشه نمیبرند. آنها منتظر میمانند تا جهت باد در زمان مناسب مشخص شود. شاخص کل نیز احتمالاً مدتی در محدوده ۳.۶ تا ۳.۸ میلیون واحد دچار نوسان خواهد شد تا تکلیف مذاکرات در پاکستان روشن شود. از سوی دیگر شاخص هموزن به دلیل ریسک بالاتر شرکتهای کوچک، نوسانات بیشتری را تجربه خواهد کرد.
تحلیل تکنیکال بورس؛ حمایتها و مقاومتهای شاخص در روزهای تعلیق
بررسی روند شاخص کل قبل از ۹ اسفند نشان میدهد بازار در یک روند صعودی تقریباً مستحکم قرار داشت اما حمایت ۳.۷ میلیون واحدی، اکنون به یک مرز روانی تبدیل شده است. اندیکاتورها نیز میگویند بازار پیش از تعطیلی، از محدوده اشباع دور شده و از پتانسیل رشد قابل توجهی برخوردار است.
اگر مذاکرات پاکستان با کوچکترین نشانه مثبتی همراه باشد، شاخص هموزن میتواند به سرعت خود را به کانال یک میلیون واحدی برساند. بنابراین سهامداران باید خود را برای لحظه بازگشایی آماده کنند.
۱. سبد سهام خود را با نگاه به صادرات بازنگری کنید
ببینید کدام یک از سهمهای شما صادراتمحور هستند. شرکتهایی که فروش دلاری دارند، در هر چهار سناریو (به دلیل افزایش نرخ ارز در زمان تنش) وضعیت بهتری برای حفظ ارزش دارایی شما دارند.
۲. نقدینگی را برای شکار فرصتهای خرید حفظ کنید
اگر در حساب کاربری خود پول نقد دارید فعلاً آن را خارج نکنید. لحظه بازگشایی بازار پس از یک دوره تعلیق طولانی، معمولاً با فرصتهای خرید استثنایی همراه است. به خصوص در مورد سهام بنیادی که شاخصساز هستند.
۳. فریب صفهای فروش هیجانی را نخورید
در روزهای اول بازگشایی، هیجان حرف اول را میزند. اگر سناریوی چهارم یا سوم رخ دهد ممکن است در ساعت اول شاهد صفهای فروش سنگین باشیم. تجربه نشان داده عمر این صفها در زمان صلح، زودگذر خواهد بود.
آینده بورس پس از جنگ چه خواهد بود؟
اگر مذاکرات پاکستان به یک سند کتبی منتهی شود (سناریوی ۳)، شاخص کل تا پایان سال ۱۴۰۵ پتانسیل رشد تا ۴.۵ میلیون واحد را خواهد داشت اما اگر با آتشبس سست و لرزان روبرو باشیم (سناریوی ۴)، بازار در یک محدوده فرسایشی نوسان خواهد کرد. فراموش نکنید بورس آینه اقتصاد است و به محض عبور از وضعیت فعلی جریان عادی خود را از سر میگیرد.
